Jezeli istnieje jeden, fundamentalny i niezbedny pierwiastek, bez którego absolutnie nie daloby sie zrealizowac wielkiego snu ludzkosci o transformacji w kierunku niskoemisyjnej i zielonej energetyki – to bezsprzecznie i niekwestionowanie jest nim miedz. To "czerwone złoto", znane cywilizacji ludzkiej od starozytnosci, przezywa dzisiaj prawdziwie bezprecedensowy renesans w skali, jakiej nasza cywilizacja inzynieryjna nie widziala od czasów wielkiej rewolucji przemyslowej i wielkiego wynalazku elektryfikacji zarówka w epoce Edisona.
Nie miejmy zludzen: bez gigantycznych, olbrzymich zwojów wysokogatunkowej, czystej miedzi zadna ze nowoczesnych obietnic wspóŁczesnego swiata o "zero-emisyjnosci" nie będzie miala szans na realizacje. Nie powstana potezne farmy wielkich i bezglosnych wiatraków, panele fotowoltaiczne nie odprowadza pradu do domów, a tysiace kilometrów infrastruktury szybkich ladowarek do superszybkich elektrycznych aut pozostana jedynie sterta martwego betonu w miastach.
Zapasc geologiczna tradycyjnego wydobycia
Calkowity głód na ten surowiec gwaltownie i bez opamietania rosnie z kazda dekada, jednak problem pojawia sie po drugiej stronie rynkowego równania – na poteznych stanowiskach wydobywczych, gdzie swiat geologii po prostu ma na wyczerpaniu swoje limity. Historycznie bogate poklady, w których miedz stanowila wysoki i soczysty procent objetosci skaly, zostaly wyeksploatowane w ubieglym stuleciu na terenie calego naszego globu. Kraje dominujace, takie jak Chile i Peru w Ameryce Poludniowej, napotykaja obecnie na ogromny opór inzynieryjny: muszą "wgrazac" sie w skale z gigantyczna sila kruszarek na glebokosc i objetosc wielokrotnie wyzsza niz kilkadziesiat lat temu, a zawartosc samej surowej miedzi w wydobywanych dzisiaj i obrabianych brylach rudy wynosi czesto drastyczne wartosci rzedu ledwo ulamka lub jednego, smiesznego procenta.
Taki proces wiaze sie wprost z uzywaniem na terenie kopalni dziesiatek tysiecy poteznych pomp, wiertnic i maszyn spalinowych. Generuje to potezne, wrecz nieludzkie zanieczyszczenia, wymaga drastycznie ogromnej porcji swiezej wody pitnej i tworzy potezne i trudne do ujarzmienia jeziora skazonych odpadów poflotacyjnych. Kontynuacja szalonego, dziewiczego górnictwa miedziowego w tradycyjnej formie, aby spelnic plany na 2050 rok bez siegniecia po recykling z odpadów miejskich i elektroniki, doprowadzi do dewastacji calych naturalnych ekosystemów na naszej matczynej planecie.
Miejskie Kopalnie – gestosc zysku uderza wyobraznie
Zamiast dewastowac andyjskie plaskowyze i góry oraz lasy w Ameryce Poludniowej, zachodni, bogaty swiat zaczyna powoli zwracac potezna w swojej skali uwage na alternatywe – miasta, nasze biura oraz smietniki domowe.
Zloza tak zwanego Urban Mining (górnictwa Miejskiego) odznaczaja sie gestoscia wystepowania pierwiastków, o której prawdziwe kopalnie odkrywkowe i potezne korporacje w Chile mogą tylko i wylacznie snic. Spójrzmy stanowczo na same proporcje. Plyty glówne ze standardowych komputerów, ciezkie zasilacze impulsowe, potezne stare kineskopowe telewizory czy przerosniete transformatorki od drukarek to niemal czysta kopalnia tego cennego zasobu.
Dla zobrazowania absolutnej różnicy technologicznej: podczas gdy kopalnia podziemna potrafi dostarczyc ledwo póŁtora kilograma czystej, blyszczacej miedzi z kazdej obrobionej z niesamowitym uzyciem energii cieplnej pełnej tony wydobytej rudy skalnej, nowoczesna fabryka utylizujaca Zuzyty Sprzęt Elektryczny (ZSEE) po przerobieniu i zmieleniu jednej tony zuzytych, grubych, powszechnie stosowanych kabli komputerowych potrafi odzyskac i wydzielic w 100% bezstratnie od 400 az do poteznych 600 kilogramów czystego miedzianego granulatu! Co absolutnie najwazniejsze z punktu widzenia fizyki kruszców miedzianych, sam ten nowoczesny recykling przebiega bez najmniejszej degradacji chemicznej struktury czasteczki. Oznacza to, ze z atomowego punktu widzenia, przetopiona miedz z kabli starego PC będzie absolutnie identyczna we nowoczesnym i plynnim przewodnictwie co dziewiczego pochodzenia miedz z chilijskiej huty.
Mechanika odzysku: Jak to robia najlepsze fabryki?
Obecnie w nowatorskich zakladach przetwarzajacych stary zlom z Europy dąży sie do stuprocentowej i perfekcyjnej, hermetycznej automatyzacji. Skomplikowane mikstury plastiku (z PVC czy izolacji gumowych) z drutem nie wymagaja juz powolnej, zagrazajacej zdrowiu rakotwórc pracy polegajacej na chemicznym opalaniu nad zarzacymi sie ogniskami i tworzeniu smiercionosnych furamów w szarej strefie.
Zastosowanie poteznych mlynów granulujacych oraz niesamowicie cichych separatorów powietrznych i wibracyjnych (tzw. stolów do gestosci, dzialajacych bez kropli wody!) sprawia, ze drobiny miedzi (znacznie ciezsze) perfekcyjnie "tancza" na blatach do jednego zsypu, a ultra lekkie plastiki odlatuja do oddzielnych big-bagów. To rewolucja technologiczna w czystej inzynieryjnej postaci.
Gdy nastepnym razem zignorujesz lezaca w szufladzie zaplatana wiazke z dziesiecioma wejsciami USB i kablem HDMI, czy zastanowisz sie co zrobic z uszkodzona, ciezka wkretarka w garazu, pomysl perspektywa makro. Niestety, ta obojetnosc setek milionów europejczyków nakreca mordercze tryby koparek raniacych nasza ziemie w poszukiwaniu nowych rud. Kiedy jednak wezmiesz te odpady i w pozytywny piatkowy wieczór odstawisz ten jeden kilogram sprzętu bezpiecznie w specjalne "elektroszafki", wykonasz w mgnieniu oka najlepszy krok ku uratowaniu zielonej, niskoemisyjnej i odnawialnej w swoich pragnieniach przyszlosci naszych dzieci.